Playback Theatre Lab

“ชุมชนละครย้อนเล่น (Playback Theatre)” คือ ชุมชนการปฏิบัติ (community of practice) ที่ใช้ศิลปะการละครสดในการ “ฟัง–สะท้อน–แสดง” เรื่องราวจริงของผู้คนในขณะนั้น โดยผู้เข้าร่วมทำหน้าที่ทั้งผู้เล่า (teller) ผู้ฟัง (audience) และผู้แสดง (performer) ในกระบวนการเดียวกัน แก่นของชุมชนนี้คือ การเปลี่ยนประสบการณ์ส่วนบุคคลให้กลายเป็นการรับรู้ร่วม (collective witnessing) ผ่านการแสดงสดที่เคารพความจริงของผู้เล่า เปิดพื้นที่ให้เสียงที่มักไม่ถูกได้ยินได้ปรากฏ และสร้างความหมายร่วมกันในชุมชน ชุมชนนี้ไม่ได้มุ่งสร้าง “การแสดงที่สมบูรณ์แบบ” แต่เน้น ความจริง ความสัมพันธ์ และการฟังอย่างลึก (deep listening) เป็นหัวใจของกระบวนการ

1. สร้างพื้นที่สำหรับการฟังอย่างลึกและการเป็นพยานร่วม (collective witnessing) เปิดพื้นที่ให้ผู้คนได้เล่าเรื่องชีวิตของตน และได้รับการรับฟังอย่างแท้จริง โดยไม่ถูกตัดสิน ช่วยให้เรื่องราวส่วนตัวกลายเป็นความหมายร่วมของชุมชน 2. เสริมสร้างความเข้าใจระหว่างผู้คนที่หลากหลาย ใช้ Playback Theatre เป็นเครื่องมือเชื่อมโยงคนต่างวัย ต่างประสบการณ์ หรือความเชื่อ ให้เกิด empathy และลดความขัดแย้งในระดับบุคคลและสังคม 3. พัฒนาทักษะการฟัง การอยู่กับปัจจุบัน และการตอบสนองอย่างสร้างสรรค์ ฝึกสมาชิกให้สามารถฟังอย่างลึก จับสาระและอารมณ์ของเรื่องเล่า และแสดงออกอย่างสดใหม่ในขณะนั้น (spontaneity & presence) 4. สร้างพื้นที่เยียวยาทางอารมณ์และสังคมผ่านศิลปะ กระบวนการเล่าและการถูก “เล่นกลับ” ช่วยให้ผู้เล่ามองเห็นประสบการณ์ของตนในมุมใหม่ เกิดการคลี่คลายทางอารมณ์ และความรู้สึกว่า “เรื่องของฉันมีคุณค่า” 5. พัฒนาศิลปินชุมชนและกระบวนกร Playback Theatre ในบริบทไทย สร้างกลุ่มนักปฏิบัติที่สามารถนำ Playback Theatre ไปใช้ในชุมชน โรงเรียน องค์กร หรือพื้นที่สาธารณะ เพื่อขยายผลในระดับสังคม