หน้ากาก/ฉากหลัง : เวิร์กชอปที่ชวนคุณมา “ใส่หน้ากากเข้าหากัน”

หน้ากาก/ฉากหลัง
เวิร์กชอปที่ชวนคุณมา “ใส่หน้ากากเข้าหากัน” เพื่อสำรวจร่างกาย สถานะ และความสัมพันธ์

วันที่: 31 ตุลาคม – 1 พฤศจิกายน 2569
เวลา: 09.30–16.30 น.

สถานที่
31 ตุลาคม: ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สสส. (งามดูพลี)
1 พฤศจิกายน: Siam Mover

นำกระบวนการโดย: ครูอเล็กซ์ และครูบี

หลายคนเข้าใจว่าการใส่หน้ากากคือการปกปิดตัวตน
แต่หน้ากากนั่นแหละคือตัวตนของเราจริง ๆ

หน้ากากอยู่กับมนุษย์มาอย่างยาวนาน ทั้งในพิธีกรรม การเฉลิมฉลอง และการแสดง

ในโนราของภาคใต้ หน้ากากเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับบรรพบุรุษ ใน Commedia dell’Arte ของอิตาลี หน้ากากช่วยสร้างตัวละครที่มีบุคลิกและสถานะทางสังคมแตกต่างกัน ขณะที่ในเทศกาล Carnival หน้ากากเคยเปิดพื้นที่ให้ลำดับชั้นทางสังคมถูกพลิกกลับได้ชั่วคราว นอกจากนี้ หน้ากากยังปรากฏในราชสำนักและการแสดงแบบประเพณีของไทย

แต่เราไม่จำเป็นต้องอยู่บนเวทีจึงจะ “ใส่หน้ากาก”

ในชีวิตประจำวัน เราต่างสวม “หน้ากาก” ที่แตกต่างกันไปตามผู้คนที่อยู่ตรงหน้า สถานการณ์ และตำแหน่งแห่งที่ของเราในความสัมพันธ์นั้น

หน้ากาก/ฉากหลัง จึงไม่ได้ชวนคุณมาเพียงเรียนรู้การแสดงด้วยหน้ากาก แต่ชวนทดลองว่า เมื่อหน้ากากที่คุ้นชินซึ่งก็คือใบหน้าของเราถูกปกปิดซ่อนไว้ ร่างกายของเราจะเปลี่ยนไปหรือไม่ และความสัมพันธ์ระหว่างเรากับผู้อื่นจะเปลี่ยนไปอย่างไร

เมื่อใบหน้าถูกปกปิด ร่างกายเริ่มพูด

เราจะเริ่มต้นด้วย Neutral Mask หรือหน้ากากเป็นกลาง เพื่อทดลองการเคลื่อนไหวเมื่อเราไม่สามารถใช้สีหน้าเป็นเครื่องมือหลักในการสื่อสาร

เมื่อใบหน้าหายไป ร่างกายไม่ได้เพียงเข้ามาทำหน้าที่แทนสีหน้า แต่หน้ากากอาจพาเราไปค้นพบ “ร่างกายอีกแบบหนึ่ง” ผ่านท่าทาง จังหวะ ระยะห่าง น้ำหนักของการเคลื่อนไหว และการใช้พื้นที่

จากนั้นผู้เข้าร่วมจะได้ออกแบบและระบายสี Emotional Mask หรือหน้ากากอารมณ์ของตัวเอง โดยนำอารมณ์ ประสบการณ์ และความสัมพันธ์ของชีวิตคนเมืองมาเป็นวัตถุดิบในการสร้างสรรค์ และสามารถนำหน้ากากที่สร้างขึ้นกลับบ้านได้หลังจบเวิร์กชอป

เมื่อเรา “ใส่หน้ากากเข้าหากัน”

หน้ากากใบหนึ่งไม่ได้มีความหมายตายตัวอยู่เพียงลำพัง

เมื่อหน้ากากสองใบพบกัน จะเกิดอะไรขึ้น?

หน้ากากใบหนึ่งอาจดูมีอำนาจเมื่ออยู่กับอีกใบ แต่กลับดูเปราะบางเมื่อพบกับหน้ากากอีกแบบหนึ่ง ใครเป็นฝ่ายเข้าใกล้ ใครถอยห่าง ใครนำ ใครตาม ใครครอบครองพื้นที่มากกว่า และสถานะเหล่านี้สามารถเปลี่ยนแปลงได้หรือไม่?

ผ่านการเล่นและการเคลื่อนไหว ทั้งคนเดียว เป็นคู่ และเป็นกลุ่ม เราจะทดลองกับ สถานะทางสังคม (Social Status) อำนาจ ระยะห่าง ความใกล้ชิด และความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นระหว่างร่างกาย

เราเป็นผู้ทำให้หน้ากากมีชีวิต แต่ในขณะเดียวกัน หน้ากากก็อาจเป็นฝ่ายทำให้เราค้นพบร่างกายอีกแบบหนึ่ง และเปิดความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ในการสัมพันธ์กับคนอื่น

เช่นเดียวกับกระบวนการในเวิร์กชอป ร่างทรงจำ (Biographical Theatre) เราจะนำวัตถุดิบจากชีวิต ไม่ว่าจะเป็นประสบการณ์ อารมณ์ หรือเรื่องราว มาสร้างเป็นภาษาของการละคร โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเผยเรื่องส่วนตัวอย่างตรงไปตรงมา

หน้ากากจึงไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือในการแสดงอารมณ์ แต่ยังเป็นพื้นที่ให้เราได้ทดลองว่า ความสัมพันธ์ ลำดับชั้น ความใกล้ชิด และความห่างเหิน ถูกสร้างและเปลี่ยนแปลงผ่านร่างกายของเราได้อย่างไร

ในวันที่สอง เราจะนำสิ่งที่ค้นพบมาสร้างเป็นฉากสั้น ๆ เพื่อสำรวจ ความโดดเดี่ยว การเชื่อมโยง และความสัมพันธ์ของผู้คนในชีวิตเมือง

ไม่จำเป็นต้องเป็นนักแสดงหรือมีพื้นฐานทางศิลปะมาก่อน เพียงมีความอยากรู้อยากลอง พร้อมที่จะเล่น เคลื่อนไหว และสำรวจสิ่งที่อาจไม่คุ้นเคยไปด้วยกัน

สิ่งที่คุณจะได้ทดลอง

• เรียนรู้พื้นฐานการเล่นกับหน้ากากและการใช้ร่างกายบนเวที

• ทดลองการเคลื่อนไหวเมื่อใบหน้าไม่ใช่เครื่องมือหลักในการสื่อสาร

• ออกแบบและสร้างหน้ากากอารมณ์ของตัวเอง

• สำรวจว่าหน้ากากเปลี่ยนร่างกายและการเคลื่อนไหวของเราอย่างไร

• ทดลองการสื่อสารและสร้างความสัมพันธ์ระหว่างหน้ากาก

• สำรวจสถานะทางสังคม อำนาจ และความสัมพันธ์ผ่านร่างกาย

• ร่วมกันสร้างฉากสั้น ๆ ว่าด้วยความโดดเดี่ยว การเชื่อมโยง และความสัมพันธ์ของผู้คน